İNGİLİZLERLE YILLAR EVVEL ANLAŞTILAR

2014 Eylül ayında EURO 2020 finallerinin kendi ülkelerinde yapılmasını isteyen Almanya ve İngiltere, Londra-Münih rekabetini bir kenara bırakma karşılığında EURO 2024 için daha Türkiye’nin başvurusu dahi olmadan anlaşmaya varmışlardı.

Almanya Futbol Federasyonu Genel Sekreteri Helmut Sandrock’un o dönem Alman basınına da doğruladığı anlaşmaya göre İngiltere, 2020 finallerini Londra’ya alması üzerine lobi gücünü Almanlar için kullandı ve EURO 2024’ün ev sahipliği için Almanlarla birlikte harıl harıl çalıştı.

2 ÜYEDEN ÇOK DAHA FAZLASI…

12’ye 4 gibi adaletsiz bir oy dağılımının ortaya çıkmasında İngilizlerin gücünün önemli bir etkisi olduğu tahmin ediliyor. İngilizler sadece 2 adayın oy kullanmasını sağlamadı bunun yanında faaliyetleriyle de diğer üyeleri etkiledi. Türkiye, Fransa ile EURO 2016 için rekabet ettiği dönemde UEFA Başkanı Michel Platini’nin desteğini alan Fransa’ya dahi yalnızca 8’e karşı 7 oyla kaybetmişti.

HAKPEREST İNGİLİZLER DE ÜZÜLDÜ

İngilizlerin ünlü kanalı BBC’nin yorumcusu Matt Price, Almanya’nın ev sahibi olduğunu açıklamasının ardından üzüntüsünü tüm içtenliğiyle dile getirdi. Price yaptığı açıklamada, “Almanya’da olması da güzel ama Türkiye’nin teklifine sempati duyuyordum. Katar’ın 2022 Dünya Kupası’nı yapabildiği bir ortamda Türkiye’nin Avrupa Şampiyonası’nı düzenlemesi en az onun kadar güzel ve gelecek adına bir sembol olabilirdi. Tıpkı ‘Birlikte paylaşalım’ sloganındaki gibi” ifadelerini kullandı.

ANALİZ: Türkiye, 11 Mart’ta başlattığı harekâtla, Hakkâri Şemdinli karşısındaki Kandil’i hedef alıyor. Hava ve karadan düzenlenen operasyon, PKK’nın bu bölgedeki Zap, Metina, Gare, Avaşin ve Basyan kamplarının yanı sıra, nihayetinde ana karargâhının ele geçirilmesini hedefliyor.
Peki Türkiye, 1998’den beri Kandil’e konuşlu örgüte neden şimdi böyle bir harekât düzenliyor?
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu 19 Haziran’da Mersin’deki seçim konuşmalarında, “Biz o Kandil’e Türk bayrağını dikiyoruz” diyerek nihai hedefin bu olduğunu net biçimde ortaya koyarken, yıllardır “gidilemez” ve “girilemez” sanılan ve gerçekten de gidilemeyen Kandil’e Türk askeri bu kadar hızlı ve kolay” nasıl gidebiliyor.
Ne değişti de 2008’de 10 bin askerle havadan ve karadan gerçekleştirilen “Güneş Harekâtı” ile gidilemeyen Kandil’e şimdi gidilebiliyor?

TSK’nın neden şimdi Kandil’e bir operasyon düzenleyebildiğini ve bunun nasıl gerçekleştiğini anlayabilmek için, PKK’nın kuruluşundan bu yana uluslararası rekabetteki araçsallığına, ardından faaliyet gösterdiği coğrafyadaki rolüne, son olarak da konuşlandığı alanlar bakımından kendisine biçilen stratejik işleve bakmamızda yarar var.

SOĞUK SAVAŞ VE PKK’NIN LÜBNAN’DAKİ ÜSLENMESİ

PKK’nın oluşumu hazırlayan ideolojik kaynak kuşkusuz “Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği” (SSCB) oldu. Soğuk savaş meyvesi olan komünist, marksist temelli Abdullah Öcalan, 1978’de örgütü kurarken, içerde tutunamayacağını anlayınca, ona kucağını Sovyet bloğu içindeki Suriye açtı. Soğuk savaş tüm şiddetiyle sürerken elbette Ruslar için ABD’nin sınır kalesi Türkiye’ye karşı böyle bir yapılanma bulunmaz bir fırsat olacaktı.

Örgüt, kısa sürede SSCB’nin müttefiki olan Suriye’nin yönettiği Lübnan’daki Bekaa Vadisi’ne yerleştirildi.
O döneme kadar ağırlıklı olarak Rusya öncülüğünde İran ve Suriye’den destek alan PKK, Türkiye, İran, Irak ve Suriye’yi hedef alan 4 parçalı Kürdistan planı yapsa da Sovyet güdümü nedeniyle sadece Türkiye’yi fiili hedef alıyordu. 1990’da Sovyetler’in dağılmasıyla PKK’nın diğer güçler bakımından araçsallığı da yeni bir evreye girecekti.

RUS KAMPI BEKAA’DAN ABD KAMPI KANDİL’E TAŞINMASI

ABD’nin Irak’a yönelik 1991’de gerçekleştirdiği ilk saldırı girişimi (Çöl Fırtınası Harekâtı) örgütün uluslararası güçlerce kullanılabilirliği bakımından bir milat oldu.
Artık örgütün gücünü aldığı ve onu bir manivela gibi kullanıp gelecek planları hazırlayan ana güç Ruslar yerine Amerikalılar ve İsrailliler oldu.
Sovyetlerin eski oyuncağı PKK’yı, “komünizm tehlikesini” bertaraf edildikten sonra artık İslam (Arap ve Türk) coğrafyası için devreye sokan ABD, Irak kuzeyinde yapılanan ve Türkiye’nin o dönemlerde PKK ile eş tuttuğu Peşmerge’yi de eğitime tabi tutarak işe koyulacaktı.

Gizli ABD üslerinde eğitime tutulan Peşmergeler, Irak kuzeyinde konuşlandırılırken, 1998’de ise PKK, Bekaa Vadisi’nden Kandil’e taşınıyordu.

Rus ve Suriye paktında “Büyük Kürdistan” hayali kuran PKK, bu defa ABD’nin bölgeyi işgal planları dâhilinde bu ülkeden direkt destek ve koruma almaya başladı.
1991’de Irak’ı vuran, ancak Saddam’ı devirmeyen ABD, bu örgüte ilk korumayı o dönemde 36. Paralel’deki “uçuşa yasak bölge” uygulamasıyla sağladı. Buna göre Saddam, ülke kuzeyindeki alanlara uçak bile uçuramayacaktı.
Oluşturulan bu güvenli hava koridoru (güvenli bölge) hem Peşmerge unsuru hem de Kandil’e dokunulmazlık sağlamıştı.

Nihayetinde 20 Mart 2003’te gerçekleşen Irak’ın işgali de, kuzeyde büyütülen ve korunan Peşmerge ve PKK’nın himayesi ve rehberliğinde, ülkenin kuzeyinden Bağdat’a doğru gerçekleştirildi.

Barzani bu yardımın karşılığında “Kuzey Irak Kürt Bölgesi (IKBY)” adıyla özerk bir yapıya kavuşurken, Kandil’de en güvenli ve güçlü dönemlerine giriyordu.

Nihayetinde 1990’lara kadar, Batı müttefiki Türkiye’yi hedef alan Sovyet destekli Bekaa Vadisi’nde konuşlu PKK, bundan sonra ABD’nin bölgeyi dizayn etmek için kullandığı yeni manivelası olarak Kandil’e taşınmış oldu.

TÜRK ORDUSU KANDİL’E HİÇ GİREMEDİ

Türkiye daha önce pek çok defa Kandil’e silahlı harekât girişiminde bulunduysa da bu girişimlerin hiç birisi başarılı sonuç vermedi.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), ilk kez 1983’te sınır ötesi operasyona başvurdu. Sınırın beş kilometre ötesindeki kamplar hedef alındı.
Türk ordusunun en büyük sınır ötesi operasyonlarından birisi 21 Mart 1995’te “Çelik Operasyonu” oldu. 35 bin askerle Kandil’i hedef alan harekât 2 ay sürdü. 555 PKK’lının etkisiz hale getirildiği harekâtın tam ortasında ortasında (25 Nisan 1995) Irak’ın Kuzeyine giren 35 bin personelden 20 bini geri çekildi.
Mayıs 1997’de Çekiç Harekatı, Eylül 1997’de Şafak Harekatı düzenlendi. PKK’ya büyük kayıplar verdirilmesine karşın amaca Kandil’e gidilemedi.

Şubat 2008’de düzenlenen Güneş Harekatı ise Türkiye yakın tarihinde örgüte yönelik girişilen en kapsamlı sınır ötesi harekatlar arasında yer aldı.

Dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı İlker Başbuğ yönetiminde 10 bin askerle çetin kış koşullarında başlatılan operasyon da öncekiler gibi yarıda bırakıldı.

HER DEFASINDA ABD ENGELLEDİ

Türkiye’nin gerçekleştirdiği harekâtların ortak noktaları vardı. Tamamı seçim takviminde gerçekleştiriliyor ve hepsi yarıda bırakılıyordu.
Mesela Çelik operasyonu 24 Aralık 1995’te gerçekleştirilen milletvekili seçimlerinden 8 ay önce 21 Mart’ta başlamıştı.
Mayıs 1997’deki Çekiç Harekatı ise, 28 Şubat süreciyle REFAH-YOL hükumetinin darbe ile iktidardan uzaklaştırılmasından sonra gerçekleştirilen 18 Nisan 1999 Türkiye genel seçimleri öncesine denk geliyordu.
Şubat 2008’de gerçekleştirilen Güneş Harekatı da Temmuz 2007’deki seçimlerden sadece 5 ay sonra gerçekleştirilecekti.

Harekâtların seçim takvimlere denk gelmesinin yanı sıra yarıda bırakılmasında ise ABD, Rusya ve Avrupa ülkelerinin “derin kaygıları” ile yakından ilgiliydi.

Zira bu harekâtların her defasında, nasıl olup da amacına ulaşmadığı, ABD tarafından nasıl engellendiği yıllar sonra ortaya çıkacaktı.

ABD Savunma Bakanı Robert Gates’in anı kitabında yer verdiği açıklamalar, en kapsamlı harekâtlardan biri olan Güneş Harekatı’nın nasıl durdurulduğunun anlaşılması için kritik önemde. Gates, anılarını yazdığı “Duty” adlı kitapta Bush dönemindeki harekatı nasıl durdurduklarını şöyle anlatıyor:

“Kürt teröristlerin sınırı geçerek Türk yetkilileri, askerleri ve polisleri öldürmesi büyük problem yaratıyordu. Türkler Irak’ın bu sızmaları engellemesini istedi ama Bağdat, Irak Kürdistan yönetiminin aktif desteği olmadan bu konuda çaresizdi. Durum giderek kontrolden çıkıyordu. General Petraeus Türklerin bu tür saldırıları yapmadan önce bize haber vermesi konusunda ikna için çok uğraş verdi. Ama Türklerin uyarıları gelişigüzel ve genelde saldırılardan sonra oldu.

Türk saldırılarının bir kısmı İran sınırına çok yakın bölgelerde gerçekleşti. 2008’in Şubat ayı sonunda (28 Şubat) Ankara ziyaretimden hemen önce geniş kapsamlı bir sınırötesi kara harekatı başlattılar. Türk hükümeti teröristlere karşı daha agresif bir tutum takınmadığı için içeride çok eleştiriliyordu. Buna rağmen benim getirdiğim mesaj operasyonun mevcut riskleriyle derhal durdurulması ve Türk askerlerinin sınırın Türkiye tarafına geri çekilmesiydi. Benimle birlikte Türkiye’ye gelen Amerikalı gazeteciler yaptığım görüşmelerden sonra ’Türkler mesajı aldı mı?’diye sorduklarında onlara, ’Evet aldılar. Çünkü onlara bunu 4 kez tekrarladım’diye cevap verdim”

(Türk askerleri Gates’in ziyaretinden saatler sonra ertesi sabah 29 Şubat’ta Kuzey Irak’tan çekilmişti.)

TÜRKİYE’NİN KANDİL HAREKÂTI NE ANLAMA GELİYOR

Peki Türkiye’nin 21 Mart 2018’de Kandil’e yönelik girişiği son Kandil operasyonu ne anlama geliyor.
Açık kaynak bilgilere göre Türk Silahlı Kuvvetleri’nin resmi olarak bir adlandırmada bulunmadığı ve katılan asker sayısını da açıklamadığı bu harekata 4 bin askerin iştirak ettiği tahmin ediyor. Hem karadan hem havadan düzenlendiği belirtilen harekatla birlikte PKK’nın bu bölgedeki Zap, Metina, Gare, Avaşin ve Basyan kamplarının yanı sıra, nihayetinde ana karargahının ele geçirilmesinin hedeflendiği aktarılıyor.

Ancak 21 Mart’ta başlayan bu harekatın da 25 Haziran 2018 seçimlerinin hemen öncesine denk geldiğini hatırlatalım.

Bunun yanında, TSK’nın önceki harekatlarında var olan ortak noktalardan biri olan dış etki bakımından bir faktörde değişiklik de söz konusu. Zira PKK için Kandil’in artık hiçbir önemi kalmadığı anlaşılıyor.

KANDİL’İN STRATEJİK AÇIDAN HİÇ BİR ÖNEMİ KALMADI

ABD’nin, 20 yıl boyunca PKK’ya üs olarak seçtiği Kandil, artık misyon ve fonksiyonunu yitirmiş dağlık bir alandan ibaret. Bekaa Vadisi’nden sonra Kandil de ilk kez 2018 itibari ile misyonunu tamamlamış durumda.

Boşalan bu dağlık alana Türk ordusunun bir operasyon yapması da ABD’nin bölgedeki stratejik çıkarları açısından artık hiçbir önem taşımıyor.

Kandil’in boşaltılması, ABD’nin PKK için biçtiği yeni rol içinde, Suriye kuzeyinde oluşturulan özerk PKK devletinin kurulmasıyla ilgili…

2011’de başlayan Suriye savaşında ABD desteğini alan YPG/PKK’nın, 2014’ten itibaren Suriye kuzeyinin neredeyse tamamına yayılarak Rakka, Haseke, Deyr ez Zor gibi alanları ele geçirip burada defakto devlet kurması ve ABD’nin onlarca üsle örgüte koruma kalkanı oluşturması, Kandil’e olan ihtiyacı da fiili olarak ortadan kaldırmış oldu.

Türkiye’nin hava saldırılarına açık hedef olan Kandil’de kalmaktansa, ABD üslerinin yanında güvenli bir üslenme ve devletleşme, artık “ABD’nin belirlediği bir PKK stratejisi”.
1978’de Türkiye’de kurulan ve hemen sonrasında Bekaa vadisinde yeşermeye bırakılan PKK, 1998’de taşındığı Kandil’den şimdi Suriye’ye kalıcı olarak yerleşiyor.

Bugüne kadar dağlarda “gerilla” formunda varlık sürdüren örgüt, artık Suriye kuzeyinde şehirde varlık sürdürerek yeni bir evreye girmiş oluyor.

Sonuç…

Türkiye, son harekâtla şu ana kadar Şemdinli güneyine doğru 30 kilometre ilerlemiş durumda. PKK’nın Hakurk kampı dahil sınır bölgesindeki bazı alanları TSK kontrolüne girmiş durumda.

Önceki harekâtlara kıyasla az sayıda askerle isimsiz olarak yürütülen bu harekât, PKK’nın direnmesinin beklendiği Kandil için son derece yetersiz ve askeri taktik bakımdan hiçbir değer ifade etmiyor. Bu Kandil’e giden yolun bir şekilde açıldığı, PKK’nın bu hattan gerçek anlamda çekildiğini göstermesi bakımından önem taşıyor.

Öyle anlaşılıyor ki ABD, vazgeçilmezliğini yitirmiş Kandil’i, Türkiye ile yapılan müzakerelerde artık “feda edilecekler listesinin ilk sırasına” koymuş görünüyor.

Zira, ABD için asıl olan Suriye kuzeyindeki YPG alanlarının Türkiye’nin istemsiz tehdidine karşılık yine Türkiye’den alınacak sözlerle garanti altına alınması. Bunu yaparken masaya getirilen Kandil ya da Menbiç gibi noktalar da bu garantiye karşılık masada duran enstrümanlar oluyor.

24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekilliği seçimleri öncesinde “Kandil’e büyük taarruz” seslerini daha yüksek duymamızın nedeni de bu.

Bu konjonktüre göre ABD’nin, Türkiye’nin Kandil’e gitmesi için vize verdiği rahatlıkla söylenebilir.
Sadece kandil değil ABD, aynı zamanda Suriye kuzeyindeki Menbiç için de Türkiye’ye “kısmı olarak” yetki vermişe benziyor.

Bunun karşılığı Türkiye’den bir şey istiyor…

İlk körfez savaşı sonrası Saddam Hüseyi’ne karşı Peşmergeye önce “güvenli bölge” ardından özerklik sağlayan ABD’nin, kuşkusuz Türkiye ile Kandil ve Menbiç üzerinden yaptığı müzakerelerin ardında da benzer bir plan var.
ABD, masadaki Kandil ve Menbiç karşılığında Suriye kuzeyinde, Fırat’ın doğusundaki tüm alanlarda YPG/PKK bölgesini önce güvene alıp ardından devletleştirmenin yoğun çabası içinde…

Bunu da büyük ölçüde başarmışa benziyor…

Türkiye iç kamuoyuna ise bir seçim öncesinde daha Kandil’e düzenlenen bir harekatı sadece izlemek kalıyor. HABERYİRMİ

El Cezire İngilizce, “Savaş mahvettiği ülkedeki ateşkesin garantörleri olan üç ülkeden yetkililerin BM’in gözetiminin altında toplandıkları İsviçreli kente Suriye muhalefeti üyeleri de geldi” dedi.

Cenevre toplantısının geçen Ocak ayında Rusya’nın Soçi kentinde düzenlenen Suriye Ulusal Diyalog Kongresi’nde varılan anlaşmayı izlediğine işaret edildiği haberde söz konusu kongrenin sonuç bildirgesinde, Suriye hükümeti, muhalefeti ve sivil toplumdan oluşacak bir anayasa komisyonunun kurulması çağrısının yapıldığı anımsatıldı.

Haberde, “bir anayasa komisyonunun kurulması durumunda bunun BM Güvenlik Konseyi’nin 2254 No’lu kararının gerektirdiği, ihtilafın siyasi çözümüne yönelik ilk adım olacağının altı çizildi.

El Cezire, Rusya’yı Suriye Özel Temsilcisi Alexander Lavrentyev ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Vershinin’in temsil ettikleri Cenevre’deki toplantıda, Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sedat Önal ve İran Dışişleri Bakanı Başdanışmanı Hüseyin Ensari’nin de katıldığına dikkat çekti.

HABERYİRMİ ANALİZ: Türkiye, 2007’de dahil olduğu yeni nesil savaş uçağı projesi F-35’ler için ABD’nin ambargosuyla karşı karşıya kaldı. Türkiye‘nin, ortağı, tedarikçisi ve alıcısı olduğu ve 100’den fazla uçak için 25 milyar dolar ödemeyi taahhüt ettiği proje, ABD’nin ileri sürdüğü bazı gerekçelerle ambargo ile karşı karşıya. Peki ABD‘nin, F-35 savaş uçaklarını Türkiye’ye teslim etmeyeceği yönünde aldığı karar ne anlama geliyor.

NEREDEN ÇIKTI BU PROJE?: Çok maksatlı savaş uçağı olarak üretilen F-35 Lightning (Şimşek), Amerikalı uçak üreticisi Lockheed Martin Havacılık tarafından ilk kez 2006’da üretildi. Aslında uçağın ilk üretim fikri halen ABD hava, deniz ve kara unsurlarının kullandığı uçakların yerini alacak bir uçak tasarlama fikri üzerinden çıktı. Proje ile ABD’nin deniz ve hava kuvvetlerindeki F-16, A-10, F/A-18 (yeni olan E/F “Super Hornet” varyantları hariç) uçaklarının yerine kullanılması planlandı.

BİR TAŞLA 9 KUŞ: ABD, hem uçak ihtiyacını gidermeyi hem de bedavaya getirmek için tüm kontrolü kendisinde olmak şartıyla birden fazla ülke ile ortaklık kurarak üretime gitmeye karar verdi. Yaptığı yasal düzenlemeler ve donanım paketlerine ilişkin kullanım haklarının tümünü de buna göre şekillendirdi. Mesela ABD bu süreçte kendisini “Birinci Müşteri” olarak tanımladı. Bu hem daha fazla uçak hem de daha fazla donanım kullanma hakkı anlamına geliyor. Mesela dikey kalkabilen F-35‘lerin “B” modeli sadece ABD’de bulunuyor. Diğer taraftan diğer ülkeler 50, 100 alım yaparken ABD 2 bin 500 uçağı envantere katmayı planlıyor.

PROJEDE KAÇ ÜLKE VAR: Üretilen uçakların çoğu ABD envanterine girecek ortak üretim projesinde Türkiye dahil 9 ülke bulunuyor. Türkiye de bu proje ile envanterindeki F-16’ları parti parti F-16’larla değiştirmeyi hedefliyor… Bunun yanında direkt ortak olmamakla birlikte İsrail, “güvenlik yardımı” adı altında ABD tarafından projeye direkt olarak katılıyor.

F-35 bir ABD soygun planı

Lockheed Martin firması ile 26 Ekim 2001’de  yapılan kontrat kapsamında ilk uçuşunu 2006’da gerçekleştiren bu uçaklar için kurulan ortak girişimde İngiltere 1. seviye ortak olarak yer alırken,  İtalya ve Hollanda ikinci seviye, Türkiye, Kanada, Avustralya, Norveç ve Danimarka ise üçüncü seviye ortaklar olarak bu girişimde yer alıyor. Bu ortakların her biri kullanım yetkisi, adedi ve donanım tercihleri ile katılımları bakımından derecelendiriliyor.

Türkiye, JSF(Joint Strike Fighter) Projesine 12 Temmuz 2002’de yedinci uluslararası partner olarak katıldı. İlk katıldığında altına imza attığı ödeme taahhüdü 100 uçak için 11 milyar dolardı.

11 MİLYAR DOLARDAN 25 MİLYAR DOLARA: Türkiye’deki uluslararası üretime katkıyı Tusaş Havacılık ve Uzay Sanayi tarafından lisanslı olarak yapılması planlandı. Ayrıca üretilen bütün uçakların motor bölümü ve diğer kısımlardan bazılarının parçaları Türkiye’de üretilmeye başladı. Uçağın elektronik kablo tesisatını üreten Hollandalı firma dördüncü fabrikasını Türkiye’de açtı.

UÇAĞIN KUMANDASI ABD ELİNDE: Buna karşın ABD uçaklara ait yazılım ve şifreleri F-16’larda olduğu gibi hiç vermedi. Bu aynı zamanda Türkiye’nin, ABD’nin istemediği hiç bir hedefe saldıramayacağı anlamına da geliyordu.

Aslında proje başından sonuna hem parasıyla hem de sunum şekli ile hem ABD oyunu hem de ABD soygunundan farksızdı.

Zira 2002’de 100 uçak için 11 milyar dolarlık faturanın altına imza atan Türkiye’nin yine 100 uçak için 2017’de ise 25 milyar dolar ödeme yapacağı açıklandı.

TESLİMATLAR HİÇ YAPILMADI: F-35 projesinde Türkiye iki kat fatura ödemeyi kabul ederek de bu uçaklara sahip olamadı. Zira 2017’de yapılması planlanan ilk teslimatta hiç bir şekilde gerçekleşmedi. Bu teslimatlar 21 Haziran 2018’e ertelenirken, son olarak 18 Haziran’da ABD’nin aldığı kararla 2 uçaklık bu ön teslimat da rafa kalkmış oldu.

Zira ABD’de bazı senatörler, “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın pervasız yönetimi ve hukukun üstünlüğü ilkelerini hiçe sayması” gerekçesiyle Türkiye’ye F-35 satışının engellenmesini talep ediyordu.

SATIŞLARA ŞERH KONULDU: ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın orduya daha fazla mali kaynak aktarılması çağrısına uyarak, 716 milyar dolar tutarında askeri harcama öngören savunma yasasını 18 Haziran’da onayladı. Yasa Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının satışına şerh düşülmesini öngörüyordu.

Yasa yürürlüğe girmeden önce Temsilciler Meclisi’nden geçen benzer bir yasa ile uyumlu hale getirilecek. Şerhin yasanın nihai halinde yer alıp almayacağı bilinmiyor.

Senato’dan geçen yasaya göre F-35 savaş uçakları ancak Türkiye’nin NATO ittifakına tehdit oluşturmadığının Trump tarafından tescil edilmesi halinde teslim edilebilecek.

İŞTE GÖRÜNÜR GEREKÇELERİ: Yasayı kaleme alan senatörler F-35’ler hakkındaki bu maddeyi, Amerikalı rahip Andrew Brunson’un 2016’da Türkiye’de tutuklanması ve Ankara’nın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle eklediklerini daha önce belirtmişlerdi.

Diğer taraftan İsrail projede hiçbir biçimde yer almamasına karşın “Güvenlik işbirlik katılımcısı” adıyla bu projenin tüm nimetlerinden faydalandırılıyor.  Aslında projenin, diğer ABD planlarında olduğu gibi İsrail için dizayn edildiği de söylenebilir. Zira İsrail ortağı olmamakla birlikte ABD’den sonra bu uçağa sahip olan ve kullanan ilk ülke oldu.

Bahaneler bir yana işte ambargonun asıl nedeni!

ABD’nin bu kaypak tutumunun ardında ne var?

Elbette yine İsrail!

Zira daha geçen hafta İsrail’in Haaretz gazetesi, Benyamin Netanyahu hükümetinin ABD’nin Türkiye’ye F-35 satışından endişeli olduğunu duyurmuştu.  F-35 programının hem tedarikçi hem ortağı hem de alıcısı olan Türkiye’ye karşı teslimatı defterden silmek için yoğun girişimleri ve baskısı anlatmaya değer.

İKİ AYAKLI İSRAİL PLANI: İsrail’in F-35 planı iki ayaklıydı. İlk olarak teslimatı tümden iptal ettirmeyi hedefledi. Ancak Türkiye’nin projedeki ağırlığı nedeniyle bunun zor olabileceği hesabını da yaptı. İsrail basınına göre bu iki planlı saldırıda eğer teslimat iptal ettirilemezse bile en azından ABD’den F-35’in performans artırıcı yazılımı olmaksızın Türkiye’ye teslimini istedi.

Böylece geçen hafta F-35’i askeri operasyonda kullanan ilk ülke olduğunu duyuran İsrail, Ortadoğu’daki askeri üstünlüğünü koruma hesaplarını sürdürdüğünü göstermiş oldu.

Haaretz gazetesine konuşan üst düzey bir İsrailli savunma yetkilisi bunun açık biçimde anlatıyor aslında…

Bu askeri “üst düzey yetkili” İsrail’in askeri üstünlüğünü korumanın yanısıra askeri kabiliyetleriyle ilgili bilgilerin bölgedeki diğer ülkelerin eline geçebileceği kaygısıyla Ortadoğu’da F-35 sahibi tek ülke olarak kalmaktan memnun olacağını söylüyordu.

Evet belki görünürde ABD’nin gerekçeleri farklı!

Türkiye’de tutuklu ABD vatandaşları, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alım anlaşması yapması, Türkiye’nin Amerikan müttefiki ve NATO üyesi çizgisinden çıkması iddiaları bunlar arasında yer alıyor. Bu gösterilmek istenen gerekçelerin yanında ise bir de gerçekler var…

Bu ise İsrail’in Türkiye’ye karşı adımları… ABD’nin İsrail’e teslimiyeti…

İSRAİL NE İSTİYOR: İsrail, ABD’ye bölgede kendisinden daha güçlü hava ve kara gücü olmaması için ABD’ye olağanüstü bir dayatmada bulunuyor. F-35’lerin sadece kendisinde olmasını, Türkiye’ye verilecekse bile yazılımsız ve donanımsız verilmesini istiyor.

Ve anlaşılan isteği de oluyor gibi…

Şimdi… Türkiye’ye teslimatın tümden durdurulmasına yönelik tasarı Temsilciler Meclisi’nden geçerken gözler Senato’ya çevrildi. Silah ambargosu niteliğinde yasa çıkmak üzere… Çıkar mı?

Ortadoğu’da; Irak, Suriye’yi İsrail için yağmalayan, vahşi bir savaşla binlerce masumu katladen, ülkeleri parçalayarak İsrail’e müttefik küçük yapılanmalar kuran ABD, Türkiye’ye yine İsrail için bu ambargoyu elbette çekinmeden uygulayabilir.

Ve ne yazık ki Türkiye hala “Stratejik ortağım” demeye devam edebilir! HABERYİRMİ

İLGİLİ HABER

Karar aldılar: ABD, F-35’leri teslim etmeyecek

Haber televizyonları Başbakan Binali Yıldırım’ın, ABD Senatosu’nun Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının da satışına şerh koyan savunma yasasını onaylamasına ilişkin şunları söylediğini duyurdu:

(ABD senatosunun silah satışını askıya alması gibi) Teşebbüsler esef verici, stratejik ortaklığın ruhuna aykırı

Bu talihsiz bir gelişme, alternatifsiz değiliz

Bu ambargolar zafiyete neden olmaz.

F-35’LER TESLİM EDİLMEYECEK

ABD Senatosu, Başkan Donald Trump’ın orduya daha fazla mali kaynak aktarılması çağrısına uyarak, 716 milyar dolar tutarında askeri harcama öngören savunma yasasını dün onayladı. Yasada Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının satışına şerh düşülüyor.

Yasa yürürlüğe girmeden önce Temsilciler Meclisi’nden geçen benzer bir yasa ile uyumlu hale getirilecek. Şerhin yasanın nihai halinde yer alıp almayacağı bilinmiyor.

Senato’dan geçen yasaya göre F-35 savaş uçakları ancak Türkiye’nin NATO ittifakına tehdit oluşturmadığının Trump tarafından tescil edilmesi halinde teslim edilebilecek.

Yasayı kaleme alan senatörler F-35’ler hakkındaki bu maddeyi, Amerikalı rahip Andrew Brunson’un 2016’da Türkiye’de tutuklanması ve Ankara’nın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle eklediklerini daha önce belirtmişlerdi.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ise yasanın bu haliyle yürürlüğe girmesi halinde Türkiye’nin karşılık vereceğini geçen ay ifade etmişti.

Yasanın yürürlüğe girmesi için ABD’nin yasama organlarından Kongre’nin diğer kanadı olan Temsilciler Meclisi’nden geçen benzer bir yasa ile uyumlu hale getirilmesi gerekiyor. Nihai halini alacak yasa daha sonra Kongre tarafından onaylanırsa Trump’ın imzasıyla yürürlüğe girecek.

AA muhabirinin Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Bahreyn, BAE, Filistin, Irak, İran, İsrail, Katar, Kuveyt, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Lübnan, Suriye, Suudi Arabistan, Umman, Ürdün ve Yemen’den oluşan Orta Doğu ve Körfez ülkelerine ihracat, yılın 5 ayında 10 milyar 527 milyon 552 bin dolar düzeyinde gerçekleşti.

Söz konusu ülkelere geçen yılın ocak-mayıs döneminde 11 milyar 345 milyon 205 bin dolarlık ihracat gerçekleştirilirken, bu da geçen bir yıllık süreçte dış satımın yüzde 7,2 azaldığına işaret etti.

Orta Doğu ve Körfez bölgesinde yer alan 6 ülke ihracatındaki 1 milyar 792,7 milyon dolarlık düşüşe karşın 9 ülkeye dış satımda 975,1 milyon dolarlık artış yaşandı.

Bu da bölge genelinde ihracatın 817 milyon 653 bin dolar azalarak kan kaybettiğini ortaya koydu.

İhracat düşüşüne BAE yön verdi

Orta Doğu ve Körfez bölgesinde, yılın ilk 5 ayında ihracatın en fazla düştüğü ülke BAE oldu. BAE’yen geçen yılın ilk 5 ayında 1 milyar 574,3 milyon dolar düzeyinde gerçekleşen ihracat, bu yılın aynı döneminde 757,6 milyon dolara geriledi. Bu da söz konusu ülkeye gerçekleştirilen ihracatın, geçen bir yıllık sürede yüzde 51,9 azaldığını ortaya koydu.

BAE’nin ardından, mayısta bir önceki yılın aynı dönemine göre ihracatın en fazla gerilediği ülkeler yüzde 17,4’lük oranla Irak ve Filistin oldu. Söz konusu dönemde ihracat, Irak’a 3 milyar 567 milyon dolardan 2 milyar 945,1 milyon dolara, Filistin’e ise 38,6 milyon dolardan 31,9 milyon dolara indi.

Orta Doğu ve Körfez bölgesine gerçekleştirilen ihracatta düşüş yaşanan diğer ülkeler ise yüzde 13,8 ile Suudi Arabistan, yüzde 10,9 ile İran ve yüzde 8,4 ile Lübnan oldu. Söz konusu dönemde ihracat, Suudi Arabistan’a 1 milyar 284,7 milyon dolardan 1 milyar 107,6 milyon dolara, İran’a 1 milyar 271,4 milyon dolardan 1 milyar 133 milyon dolara, Lübnan’a ise 378 milyon 857 bin dolardan 346 milyon 995 bin dolara geriledi.

En fazla ihracat artışı Katar’a

Türkiye’den 2018’in ocak-mayıs döneminde Orta Doğu ve Körfez bölgesine gerçekleştirilen ihracat miktarına bakıldığında, en fazla artışın Katar’da yaşandığı görüldü. Söz konusu dönemde Katar’a ihracat yüzde 153,1 artarak 166 milyon 250 bin dolardan 420 milyon 848 bin dolara ulaştı.

Katar’ın ardından en fazla ihracat artışı yaşanan ülkeler, yüzde 124,8 ile Umman, yüzde 32,8 ile Bahreyn ve yüzde 27,3 ile Yemen oldu.

Ürdün, Suriye, KKTC, Kuveyt ve İsrail de ihracatta artış yaşanan diğer ülkeler olarak sıralandı.

Hatay’da Suriye uyruklu 3 PKK/PYD mensubu sınırda görev yapan Türk askeri tarafından yakalandı. Edinilen bilgiye göre, Suriye uyruklu 3 PKK/PYD mensubu Suriye sınırında görev yapan Türk askeri tarafından yakalandı. Terör örgütü üyesi olduğu belirtilen M.A (37), M.Ö. (39) A.Y.’nin (32) güvenlik güçlerince yapılan sorgulamada 7 yıldan beri örgütte oldukları belirlendi.

3 PKK/PYD üyesinin Afrin operasyonu sırasında Türk askerlerine karşı savaştığı belirlendi. Kırıkhan İlçe Jandarma Komutanlığında ifadeleri alınan şahıslar adliye sevk edildi. Türkiye’ye karşı savaşan örgüt üyelerinin yine Türkiye’ye girmeye çalıştığı anlaşıldı.

Diğer taraftan Mardin’in Nusaybin ilçesinde PKK’lı 3 kadın örgüt üyesi teslim oldu.

Valilikten yapılan açıklamada, 4 Haziran’da terör örgütü PYD/PKK mensubu 3 kadın örgüt üyesiin Nusaybin’de Suriye sınırındaki güvenlik güçlerine silahsız teslim olduğu belirtildi.

Açıklamada, gözaltına alınan örgüt üyesilerin Mardin İl Jandarma Komutanlığındaki işlemlerinin sürdüğü kaydedildi. AJANSLAR

Fransız haber ajansı, PYD/YPG’nin Suriye’nin kuzeyindeki Münbiç’ten çekmeye karar verdiklerini duyurdu.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile ABD’li mevkidaşı Mike Pompeo arasında dün Washington’da gerçekleşen görüşmede taraflar, geçen hafta son hali verilen yol haritasını onaylamıştı. Onaylanan yol haritasının, Münbiç bölgesinde, PKK’nın Suriye kolu YPG/PYD’den arındırılmasını içeriyordu.

Habertürk muhabiri Çetiner Çetin’in bölgedeki kaynaklardan edindiği bilgilere göre de, ABD ile yürütülen Münbiç görüşmelerinin ardından YPG’nin sözde üst düzey 17 yöneticisinin yarın sabah 06.00 itibarıyla bölgeyi terk edeceği iddia edildi.

Çekilme kararının ABD’nin askeri danışmanları ile örgütün sözde üst düzey yöneticilerinin yaptığı toplantının ardından alındığı belirtildi. Münbiç’ten çekilecek 17 kişinin, Kandil bağlantılı örgüt mensupları olduğu öğrenildi.

Cuma günü örgüt ana unsurların çekilmesi için de bir toplantı daha yapılacağı ifade edildi.

Öte yandan terör örgütü YPG’den yapılan açıklamada, örgüt güçlerinin Münbiç’ten çekileceği belirtilmişti.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu da düzenlediği basın toplantısında terör örgütü YPG’ye bağlı güçlerin Münbiç’ten çekileceğini, çekilirken de silahlarını bırakacağını belirtmiş ve bu planın Münbiç’ten sonra Fırat’ın doğusundaki bölgelerde de uygulanacağını söylemişti.

ABD ile sağlanan Münbiç anlaşması nasıl işleyecek?

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Amerikalı mevkidaşı Mike Pompeo ile Washington’da yaptığı görüşmelerin ardından Münbiç’te güvenlik ve istikrarın sağlanması için izlenecek 3 aşamalı yol haritasının ayrıntılarını paylaştı.

Çavuşoğlu’nun yol haritasının detaylarını açıklamasından kısa bir süre sonra ise YPG’den “Münbiç’te bulunan askeri danışmanlarımızı geri çekeceğiz” açıklaması geldi.

Antalya’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Çavuşoğlu, üzerinde uzlaşı sağlanan üç aşamalı yol haritasını şöyle özetledi:

1- Ön hazırlık

Temmuz ayında ABD’li yetkililerle Türkiye’de ikinci bir toplantı düzenlenecek. Çavuşoğlu, ön hazırlık sürecinde 6 konuya netlik getirileceğini söyledi:

Türk askeri oraya ne zaman girecek?

Kimlerden oluşacak?

YPG çekilirken kim nezaret edecek?

YPG çekildikten sonra boşluk olmaması için nasıl görev yapacaklar?

Görev paylaşımı nasıl olacak?

Kim yönetecek, yönetimde kimler olacak?

2- Uygulama süreci

Ön hazırlıkların tamamlanmasının ardından ikinci aşamada alınacak kararların uygulanması sürecine geçileceğini ifade eden Çavuşoğlu, “YPG Münbiç’ten çekilirken silahlar alınacak. Hiçbir üçüncü ülkenin dahli olmayacak. Bu Fransa’yı ve İngiltere’yi de kapsar. Bu ABD ile Türkiye’nin yol haritasıdır” dedi.

Bu uzlaşının ABD ile Türkiye arasında olduğuna dikkat çeken Çavuşoğlu, “Bu iki dışişleri bakanının onayladığı bir belgedir. Bu iki ülke ilişkilerini etkileyecek bir durumdur. Bu uluslararası bir anlaşma değil, onay verdiğimiz bir yol haritası” diye konuştu.

3- Yönetimin belirlenmesi

Münbiç yol haritasının üçüncü ve son aşamasındaysa Münbiç’te oluşacak olan yönetimin belirlenmesi planlanıyor.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, “Birlikte buraların kimin yöneteceğine ve güvenlik birimlerinde kimlerin yer alacağına karar vereceğiz. Ve bu şekilde Münbiç’i istikrara kavuşturmuş olacağız” dedi.

Çavuşoğlu ayrıca Münbiç’te uygulanan bu yol haritasının daha sonra YPG/PKK kontrolündeki diğer bölgelere de uygulanacağını ifade etti:

“Fırat’ın doğusuna gidecekler. Bize yönelik tehdit esas itibariyle Fırat’ın doğusundan geliyor. Dolayısıyla Münbiç’ten sonra yol haritası burada da uygulanacak. Mutabakatımızın içerisinde bu var. İşte o zaman YPG nereye gidecek? Esas soru burada. Bunların hepsini istihbaratımızla beraber, tüm birimlerimiz muhataplarıyla görüşecek.”

Aslında ne oluyor

Menbiç görüşmeleri ve müzakereler sürerken, ABD, Irak kuzeyinden YPG’ye lojistik amaçlı kullanılan güzergahlara asker konuşlandırdı. Sincar hattına yapılan konuşlanma ile Erbil üzerinden Irak’a sokulan askeri malzemeler, Irak kuzeyi Sincar hattından taşınarak Suriye Haseke hattına sokuyor. ABD, Nisan 2016’da Türkiye’nin vurduğu ve 100’den fazla YPG’linin öldüğü Karaçok hattını işgal etmiş, ardından da Sincar hattına konuşlanmış oldu.

Çavuşoğlu, görüşmelerin başarılı olduğunu söyleyerken, ABD’nin ülkenin doğusu ve Irak kuzeyinde yeni üslenmelerini hızla tamamladığı ve örgüte açılan lojistiği Türkiye’ye karşı “güven” altına aldığı görülüyor.

Diğer taraftan lider kadrosunu Menbiç’ten çekkse bile YPG etkisinin Menbiç’te varlığını koruması bekleniyor. Bazı değerlendirmelere göre ABD, Menbiç’le kazandığı zamanı Suriye’nin tüm doğusunu kontrol altına alıp, Irak kuzeyi ile bağlantısını sağlayabilmek için kullanıyor. Zira ABD’nin rejime karşı silah kullanarak YPG’yi bölgede domine etmesi ve Sincar’da üstlenmesi bu galişmelerin en güçlü işaretlerini taşıyor.

Haber televizyonları Çavuşoğlu’nun Washington temasları kapsamında Pompeo ile görüştükten sonra “Türk Miras Vakfı’nın düzenlediği toplantıda yaptığı konuşmada “Pompeo ile görüşme çok başarılı geçti, Suriye’de YPG konusunda ilerleme sağlanacak…Suriye’de YPG konusunda somut sonuç bekliyorum” dediğini duyurdu.

Çavuşoğlu Pompeo görüşmesinin hemen ardından Twitter hesabından yaptığı ilk açıklamada Türkiye-ABD ikili ilişkileri ile Menbiç yol haritası dahil Suriye meselesini ve bölgesel konuları ele aldıklarını belirtmişti.

Menbiç görüşmeleri ve müzakereler sürerken, ABD, Irak kuzeyinden YPG’ye lojistik amaçlı kullanılan güzergahlara asker konuşlandırdı. Sincar hattına yapılan konuşlanma ile Erbil üzerinden Irak’a sokulan askeri malzemeler, Irak kuzeyi Sincar hattından taşınarak Suriye Haseke hattına sokuyor. ABD, Nisan 2016’da Türkiye’nin vurduğu ve 100’den fazla YPG’linin öldüğü Karaçok hattını işgal etmiş, ardından da Sincar hattına konuşlanmış oldu.

Çavuşoğlu, görüşmelerin başarılı olduğunu söyleyerken, ABD’nin ülkenin doğusu ve Irak kuzeyinde yeni üslenmelerini hızla tamamladığı ve örgüte açılan lojistiği Türkiye’ye karşı “güven” altına aldığı görüyüyor.

Konvoylar Sincar’a akıyor

Irak’ta Musul’un da bağlı olduğu Ninova vilayetindeki Arap Aşiretleri Sözcüsü Mezahim Ahmed el-Huveyt, ABD ordusuna bağlı yaklaşık 150 askerin 20 adet zırhlı personel taşıyıcı araçlarla Musul kentine bağlı Sincar ilçesinde konuşlandığını belirtti.

Huveyt, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD’nin Musul’un kuzeybatısındaki stratejik konuma sahip Sincar Dağı’na asker konuşlandırmak suretiyle Irak-Suriye sınırını kendi kontrolü altına almayı amaçladığını söyledi.

Irak-Suriye sınırındaki bölgelerde yaşayan Arap aşiretleriyle yaptığı görüşmelerde Sincar Dağı’nda bir grup ABD’li asker konuşlandığı bilgisine ulaştığını aktaran Huveyt, “Yaklaşık 150 ABD askeri ve 20 adet zırhlı araç Sincar’da konuşlandı. Bu, Haşdi Şabi unsurları için çok sürpriz oldu ancak PKK/YBŞ’yi (Şengal Savunma Birlikleri) pek rahatsız etmediğini görüyoruz.” ifadesini kullandı.

Türkiye’nin, Sincar’a operasyon yapılabileceği sinyalini vermesinin ardından örgüt geçen mart ayında bölgeden çekildiği iddiasında bulunmuş, Irak ordusu da teröristlerin çekildiği noktalara yerleştiğini duyurmuştu.

PKK’nın yanı sıra, Sincar’da Irak Başbakanlığı bünyesindeki Haşdi Şabi’ye bağlı silahlı unsurlar da varlık gösteriyordu.